International Gamelan Festival Amsterdam 2010

Vandaag even bijkomen van het International Gamelan Festival dat de afgelopen week heeft plaatsgevonden. Op 2 september heb ik de wereldpremière gezien van Opera Java, op de 9de Gamelan Now!, de 10de Gamelan Bali en op 11 september Gamelan Java. Een mooi moment om terug te blikken.


Twee september is een hectische dag. Het is de verjaardag van Magda Pucci die net een dag eerder in Amsterdam is gearriveerd met haar man Miguel Barella, schoonzus en nichtje. Akira en Anna zijn ook van de partij en het is een gezellige chaos. De verjaardagslunch wordt een uur voordat de voorstelling begint opgediend. Maar we hebben het uiteindelijk wel gehaald. Een behoorlijke cool-down volgt, want het tempo, de aankleding en de muziek is minimal, traag en ingetogen. De dansers komen al zingend op en het klinkt prachtig. Ik krijg al meteen spijt dat ik de woorden spectaculair en musical heb gebruikt in de prijsvraag op de Radio 6 site...

Opera Java is gebaseerd op de gelijknamige film van Garin Nugroho. In opdracht van het Tropentheater heeft hij deze voorstelling geregisseerd. Nugroho ken ik nog van de indringende film

4 Dagen Jogyakarta

Inmiddels (1 februari 2010) ben ik alweer terug in Nederland en moet ik ontzettend wennen aan de kou en  stilte. Waar zijn de krekels, kikkers, honden, hanen, scooters en kinderen? Voordat mijn reis naar Indonesië verdwijnt in een laatje van mijn geheugen wil ik nog even vertellen hoe het in Jogyakarta was, daar was ik van 25 tot en met 28 januari.

Zin om naar Jogya te gaan
Het is ontzetend fijn in Bali, maar ik mis toch mijn vrienden en de drukte in Jogyakarta, het stadje waar ik bijna een jaar heb gewoond. Ik heb een ticket gekocht zodat ik 4 dagen in Jogya kan verblijven. Natuurlijk eerst even checken of mijn muzikale vrienden in de stad zitten of op tournee zijn anders heeft het niet veel zin. Gelukkig is de groep Kua Etnika na een optreden in Jakarta weer gewoon thuis om te repeteren voor een viering van Mercedes Benz. Ook zal de kronconggroep Sinten Remen gaan repeteren.

Padepokan Bagong Kussudiardja
De school (zie foto boven) waar ik dans- en muziekles heb gehad, heeft een behoorlijke renovatie ondergaan. Nadat pak Bagong de wereld

Gong Kebyar

Op woensdag 20 januari vindt er 's avonds een wedstrijd plaats tussen twee verschillende gong kebyar (gamelan), één komt uit de desa waar familie Kho woont. De stukken die deze groep speelt zal ik blindelings kunnen mee neurieën, omdat ze die avond na avond in de buurt oefenen en omdat de Balinese gamelan lekker luid (heavy metal) is kan de hele buurt meegenieten.

Dress-code
Als we eindelijk aankomen, blijkt dat we allemaal een saron en een nette blouse met lange mouwen hadden moeten aantrekken. Oeps, we zien er netjes uit maar niet volgens de Balinese tempel dress-code. We gaan weer terug. Het is al laat en op de terugweg gaan we wat eten. We, of eigenlijk zij, besluiten om maar niet meer te gaan. Daniel wil niet onder dwang een saron aan en Catmi wil liever met Pablo thuisblijven. Daniel zal me wel wegbrengen en weer ophalen. Ik laat me aankleden door Catmi, want er zijn allerlei handige manieren om zo'n saron aan te trekken. Het is best wel een eind rijden en oncomfortabel met dat strakke doek en een korset-achtig elastiek rond m'n middel om de boel bijelkaar te houden. Eronder draag ik m'n roze beachbroek zodat ik normaal achterop de brommer kan zitten.

Handig zo'n camera
Het is intussen, half 10 's avonds als ik alleen de tempel in stap. Een beetje onwennig

Setia Darma House of Masks and Puppets

Woensdag 20 januari heb ik een mooie culturele dag beleefd en wil ik graag wat foto's laten zien van het immense wayang- en topengmuseum, iets buiten Ubud. Hoewel museum... officiëel is het een huis met een tentoonstelling die van juli 2009 tot juni 2010 duurt. Hoewel huis... het is een enorm groot stuk land (10.000 m4) met onder meer vier gebouwen waarin respectievelijk maskers, wayang kulit, wayang wong tentoongesteld worden uit verschillende delen van Indonesië en andere landen. Er is een apart huis voor de Balinese topeng en wayang.

Makan, mandi dan tidur

Mijn dagelijkse bezigheden zijn tegenwoordig geminimaliseerd tot makan (eten), mandi (baden) en tidur (slapen) en heb ik dus niet veel te melden op mijn blog. Okee, ik heb met familie Kho mooie uitstapjes gemaakt naar Candi Dasa, de markt in Sukawati, Toya Bungkah waar je kunt baden in heet vulkaanwater, Genung Kawih waar je kunt baden in ijskoud water dat uit de bergen stroomt en ik heb een fietstocht gemaakt met mijn Nederlandse compagnon Peter de Vries. De rest van de tijd zit ik lekker rustig op de veranda van Kho's huis en lees Elizabeths Gilbert's 'Eat, Pray, love'.

baden in koud bergwater

Ik eet meer dan drie keer per dag en kan ik beter de momenten tellen wanneer ik niet iets eet of drink. Of ga ik putar-putar (crossen) in en rond Ubud met m'n gehuurde scooter. Een heerlijk gevoel van vrijheid en spanning, want het is goed uitkijken geblazen. Gaten in de weg, linksrijdend verkeer, niemand houdt rekening met de ander en intussen genieten van de prachtige rijstvelden, de warung (eethuis/winkeltje), Balinezen die trouw een offertje ergens neerzetten, de tempels, de beelden, de honden, de hanen, de bule (blanken), de bloemen de palmbomen... te veel om op te noemen. Het valt me op dat veel vrouwen zwaar werk verrichten, zoals stratenmaken of in de bouw.

Af en toe vallen er verfrissende tropische buien en kunnen de dagen ook stralen. Soms speel ik met Pablootje, de zoon des huizes. Of zit ik achter de computer en maak gebruik van een zeer langzame internetverbinding. Het leven is goed en ik word ontzetend verwend hier. Alleen die insectenbeten...

Zo zag het er dus uit

Nu pas kan ik zien hoe mijn video eruit heeft gezien op het Apa ini apa itu art event. Leuk!! De video heeft constant gedraaid in een loop en is alleen onderbroken met live videobeelden van mas Agung (danser). Nu wordt er hard gewerkt aan een catalogus met alle werken.

Kunstenaars onder elkaar

Behalve de geuren en de geluiden van Indonesië herinner ik me de vaagheid der communicatie, maar misschien ligt het ook wel aan mij. Hoewel ik aardig wat Indonesisch versta, mis ik de nuances. Niet alleen nu, na zoveel jaar de taal niet te hebben gebezigd, maar vroeger ook al. Opvallend was dat als ik aan anderen vroeg wat de bedoeling was, die het meestal ook niet wisten. Nu dus weer: de tweede dag in Bali begint het me eindelijk te dagen dat Daniel Kho niet in Klungkung woont maar in Ubud. Die ochtend scheuren we op de motorfiets naar Klungkung waar het art event 'Apa ini apa itu' heeft plaatsgevonden. Dat we daarna naar het strand zouden gaan om de afgebroken stukken te filmen was me niet duidelijk en heb ik daarom mijn camera niet meegenomen. En zo zijn er nog wel meer dingen die ik niet begreep of gemist heb.

videoscherm op strand, foto Daniel Kho

Performance
In Klungkung word ik meteen geconfronteerd met een interview voor de making of 'Apa ini apa itu', met interviews en discussies met de kunstenaars. Dit heeft Daniel overigens echt verzwegen. Foto's worden genomen en er draait een camera. Ze vragen over het hoe en waarom van ons werk. Over het algemeen wordt m'n video door iedereen geäpprecieerd. Wat die intense oudere man (zie foto onder) zegt over mijn werk begrijp ik helemaal niet. Deze man, Wawan Setian Husin genaamd is

Memory cycles

Het is bijna zover... Van 29 tot en met 31 december vindt het bijzondere culturele evenement "Apa ini, apa itu" in Bali plaats. Er zijn inmiddels 27 deelnemers. De meeste komen uit Indonesië. Mijn bijdrage heb ik 8 december op de bus gedaan. Het is een filmpje geworden van precies 9 minuten en heet "Memory cycles". Het filmpje heb ik op DVD gebrand zodat het oneindig keer in een loop te zien is. Het wordt vertoond op een scherm van 3 bij 5 meter. De soundtrack komt van Miguel Barella met muziek van anvilFX&Miguel Barella. Het is een waardevolle productie geworden. Hopelijk komt de DVD op tijd aan...

Rebabben in het gamelanhuis

Eigenlijk had ik een klein fragmentje willen laten zien, maar de kwaliteit was zo slecht dat ik nu maar even een foto plaats. Het ligt niet aan degene die het filmpje heeft gemaakt (met dank aan .jp) maar doordat het extra gecomprimeerd wordt door Youtube vallen er gaten in het geluid. Maar goed, de voorstelling zelf is geslaagd. Veel publiek en een afwisselend programma.
Volgende keer weer?

Thee en lekkers

"Babar Layar is de naam van het allereerste 'blanke' gamelangezelschap, maar ook van het eerste gamelanorkest dat buiten Java en zonder Javanen is gebouwd."  De foto (uit 1941) en tekst komen van het gamelanhuis. 

Repeteren

Aanstaande zondag wordt het een drukke boel in het gamelanhuis. Er is niet alleen muziek en dans, maar ook pencak silat, een kendang (drums) groep en lekkere Indonesische hapjes. Inderdaad, het is die voorstelling waarin ik rebab ga spelen. Ik ben net naar de generale repetitie geweest en ik voel me nu super kalm. Maandag kon ik maar één stuk meespelen en eergisteren kreeg ik eindelijk twee nieuwe notaties. Het ging er dus om spannen. Om me die maandag niet helemaal nutteloos te voelen, speelde ik ook even mee op de saron. Een saron is een xylofoon-achtig instrument met dikke bronzen staven, waar je met een houten hamer soms lekker hard op mag rammen. Best nuttig om op zo'n basisinstrument te spelen.

Bahasa Indonesia

Gamelanmensen zijn trouwens heel aardig en relaxed. Je voelt je meteen op je gemak. Er is thee en altijd wat lekkers. Vandaag was de zangeres er ook bij, samen met haar dochtertje. Ze komt uit Java, net als de gerong zanger/saronspeler. Naast de zangeres en ik zijn er nog meer mensen uitgenodigd ter versterking. Maar de groep (gamelan ensemble Wiludyeng) is sowieso anders dan Babar Layar gemengd. We hoeven gelukkig geen Javaanse klederdracht te dragen. Ik vind het trouwens erg leuk om Indonesisch te horen. Het verbaast me hoeveel woorden ik nog weet.

Met de rebab op pad

Steeds heb ik het uitgesteld, maar vandaag wil ik graag naar de gamelanrepetitie gaan. Hup, de rebab terug in de koffer. Eerst de onderdelen uit elkaar halen natuurlijk anders past-ie niet. Nog even wat eten voordat ik ga. Toevallig kijk ik naar Dr. Phil die dit keer een hopeloos geval behept met allerlei fobieën 'behandelt'. Het werkt aanstekelijk en bedenk me dat het best wel eng is om naar de repetitie te gaan. Ik ken de mensen niet en ik heb nog niet eens alle rebabnotaties tot mijn beschikking...


Vreemde koffer
Okee, ik moet gaan! Met de koffer op het stuur fiets ik naar de Oostelijke Handelskade. Het is tien over zeven. De koffer ziet er een beetje ongewoon uit. Wanneer ik twee agenten voorbij fiets bedenk ik me dat hij er best verdacht uitziet, alsof er een wapen in zit. Ik fantaseer dat ze me aanhouden en dat ik lachend de losse onderdelen van mijn rebab laat zien.

Waar is iedereen?
Het gamelanhuis oogt donker en stil. Ik vraag aan iemand die uit het naastgelegen fitnesscentrum komt naar de tijd. Het is kwart voor acht. Ik bel aan en niemand doet open. Ik wacht nog even. Hmm, er zit niets anders op terug naar huis te gaan. Eigenlijk ben ik wel een beetje opgelucht.

Rebab voortaan thuislaten
Thuis bel ik Maarten, mijn contactpersoon - natuurlijk was ik mijn mobiel vergeten - en hij vertelt me luchtig dat er vandaag geen repetitie was. Ik zeg maar meteen dat ik niet alle rebabpartijen kan transcriberen. Het kost me gewoon teveel tijd. Hij gaat nog even navragen bij rebabspelers in Surakarta. Oeff, weer een zorg minder. Ach, het was best lekker om een stukje te fietsen, is de rebab ook even op reis geweest. En weet je wat nog leuker is. Ik kan hem gewoon thuis laten want ze hebben daar in het gamelanhuis een stuk of drie exemplaren.

Extra repetities
Tot de uitvoering op 22 november zijn nog wat extra repetities ingepland. Als ik in ieder geval bij de generale ben, dan komt het wel goed.

Voorproefje

Hier is alvast een voorproefje van mijn geëxperimenteer met Final Cut en After Effects. Een still uit de video die ik naar Bali ga sturen. Het papieren bootje heb ik gefilmd voor een groen vel papier, een greenscreen. Het groen heb ik transparant gemaakt in After Effects en het bootje kan nu elke achtergrond krijgen. Hier met de Noordzee op de achtergrond.

"Apa Ini Apa Itu"

Twee blogjes terug waar ik mijn reis naar Bali aankondig, schrijf ik dat ik een video ga maken voor een expositie. Het klinkt misschien een beetje vrijblijvend, maar het is behoorlijk serieus. Dat besefte ik ook pas toen ik een aantal sms'jes kreeg en een email met een formele bevestiging van Djagad Art House: 

Salam budaya,

Djagad Art House mengundang Anda untuk ikut berpartisipasi dalam happening art ”Apa Ini Apa Itu” yang akan diselenggarakan pada 29-31 Desember 2009 mendatang di Banjar Lepang, Kecamatan Banjarangkan, Kabupaten Klungkung, Bali.

De enige Nederlander
In de mail staat verder dat ik voor 7 november m'n CV en een foto naar ze moet sturen voor de catalogus. Participanten zijn: 18 kunstenaars uit Indonesië, een Japanner, iemand uit Maleisië, iemand uit Polen en ik uit Nederland. Ontzettend jammer dat ik er zelf niet bij kan zijn, ik arriveer immers op 1 januari. De video stuur ik per post.

Stimulans voor het intellect

Het thema "Apa Ini Apa Itu" (wat is dit, wat is dat) laat veel ruimte open en kan ik er een eigen persoonlijke invulling aan geven. Often our first reaction when experiencing art is the question “What is this” or “What is that?” A question stemming from a new experience encountered through a vision outside our personal realm, a question to stimulate our intellect and our psyche. (uit het voorstel van Djagad Art House)

Cycli van 11 jaar
In mijn video wil ik het strand van Zandvoort laten zien dat mooi afgezet kan worden tegen het strand van Klungkung waar het event zal plaatsvinden. Er zit een diepere laag in, namelijk cycli van 11 jaar. Ik heb ontdekt dat ik precies om de elf jaar een periode afsluit en een nieuwe levensfase in ga. Om dit te visualiseren, maak ik een collage-achtige mix van foto's uit Sicilië, Brazilië en Indonesië met bewegende beelden van de zee en animatie. Eigenlijk zoals het geheugen werkt: fragmentarisch en onbetrouwbaar. 

En de rebab?
Nu denkt iedereen die deze blog volgt waarschijnlijk dat ik nu alweer mijn rebab verwaarloos, omdat ik met andere dingen bezig ben. Maar niets is minder waar. Ik ben ijverig aan het oefenen, althans de stukken die ik tot mijn beschikking heb. En de kans is groot dat ik een improvisatie ga spelen op de rebab voor de soundtrack van de video. Zo komt alles mooi bij elkaar...

Sinten Remen op TV

De Franse journalist Philip Decoux heeft in 1999 een reportage gemaakt over de verkiezingen in Indonesië na de val van Soeharto. Deze korte repo is door Arte in Europa uitgezonden. Decoux heeft ervoor gekozen om door de ogen van de geëngageerde componist, musicus Djaduk Ferianto te kijken. Toevallig was Ferianto in de tijd dat ik op Java verbleef mijn muzikale informant en zong ik voor de gein mee in zijn hilarische kronconggroep Sinten Remen...

Een ticket naar Bali

Bali, oh godeneiland, ik zou zo graag naar je toe willen...

En dat gaat zowaar gebeuren! Op 31 december vertrek ik en in het nieuwe jaar kom ik aan. Geen idee op welk tijdstip de jaarwisseling precies is. Het zal wel voorbij zijn voordat ik het in de gaten heb.

De foto hiernaast heb ik in 1998 genomen, wat een plaatje, hé? Toentertijd ben ik met twee musici van de groep Kua Etnika uit Yogya naar Ubud en andere interessante plekken op Bali gegaan. We hebben onderzoek gedaan naar de muziek, de rituelen en de instrumenten. Deze keer ga ik een goeie vriend van mij opzoeken, kunstenaar en musicus Daniel Kho, die ik in Keulen heb leren kennen. Hij heeft me meteen maar uitgenodigd om een video-installatie te maken voor een project dat hij heeft opgezet in zijn woonplaats Klungkung. Natuurlijk, waarom niet! Een andere keer zal ik daar wat meer over schrijven.

Ladrang Asmarandana pelog barang

Kijk, dit is nu een voorbeeld van een rebaban. De structuur van het stuk is een ladrang, een regelmatige vorm waarin de gongfrasen (cycli) even lang zijn. De titel is Asmarandana [spreek uit: asmorondono], de exacte betekenis weet ik niet maar het heeft iets met liefde te maken. Het stuk staat in pelog in de modus barang (=23567).

Deze rebaban is opgetekend door mas Raharja op 14 juni 1996 tijdens de privélessen die ik bij hem volgde. Sjonge, dat is alweer 13 jaar geleden!

Onder 'meer lezen' vind je een uitleg van de notatie.

Tonen en lagen

Hoewel de rebabnotaties nog ontbreken, moet ik alvast oefenen, want het spelen op zich vergt natuurlijk ook enige training. De stukken voor de voorstelling worden op een pelog gamelan gespeeld en heb ik daarom een aantal rebaban (stukken voor rebab) uitgezocht in de pelog stemming. Pelog heeft 7 tonen in het octaaf en heeft net als in de westerse stemming halve tonen. Dit in tegenstelling tot slendro die maar 5 tonen heeft met een hele afstand ertussen.

Oefenen zonder gamelan
Het oefenen op de rebab doe ik thuis terwijl ik niet eens weet hoe de gamelan in het gamelanhuis gestemd is. Maar dat maakt helemaal niets uit, want de rechtersnaar is een 2 en de linkersnaar is een 6, vijf tonen hoger. Als beide snaren goed op elkaar afgestemd zijn, klinkt er een mooie reine kwint. Het enige houvast dat nodig is.

Wirwar van instrumenten
Degene die me de lijst met gamelanstukken heeft gemaild, heeft ook een aantal geluidsfragmenten meegestuurd. Dat lijkt handig, maar het is ontzettend moeilijk om precies te kunnen volgen hoe de melodie loopt. De notatie op papier geeft namelijk alleen de kernmelodie weer. Wat je hoort, is een wirwar van instrumenten die ieder op z'n eigen manier in z'n eigen tempo deze melodie speelt of beter gezegd omspeelt. Dit resulteert in lagen die niet strak op elkaar aansluiten. In deze klankenbrei is de rebab ook nog eens de aanvoerder, want hij bepaalt wanneer de melodie naar de hoge tonen gaat en weer terug naar de lagere tonen. De zang volgt de rebab op de voet. Soms zijn ze niet eens uit elkaar te halen. Gelukkig heb je wel houvast aan de gongs die voor de interpunctie zorgen. Als de gong, of kenong (grote ketel) klinkt, dan weet je weer waar je ongeveer bent.

Zolang ik 'droog' op de rebab speel, heb ik daar nog even geen last van.

Wat een opluchting!

De flyer van de vorige post verwijst naar een andere dansvoorstelling. Het concert waar ik voor ben uitgenodigd is pas op 22 november!

De volgende stukken staan op het programma:

- Gendhing Denggung Tutulare pelog pathet lima
- Golek Sri Rejeki: Ladrang Sri Rejeki pelog pathet nem
  Gerong Sri Rejeki
- Beksan Endah: Ayak-ayakan Mangu pelog pathet nem
- Ladrang Enggar-enggar pelog pathet barang
- Lancaran Makarya pelog pathet barang
- Tari Beksan Menak Jingga: Lancaran Ricik-ricik dados ladrang Mliwis
- Ayak-ayakan Pamungkas pelog pathet barang

Waarvan ik alleen Sri Rejeki, Endah en Pamungkas hoef mee te spelen, omdat in de andere stukken de luide instrumenten overheersen.

Aan de slag dus, notaties opspeuren en... vooral veel spelen!

Even een kleine uitleg over de naamgeving: Het eerste woord geeft de vorm aan (bv. ladrang), dan de titel, dan de toonschaal (slendro of pelog) en tot slot de modus: bijv. pathet barang.

De voorstelling is al in oktober!?

Nu ben ik helemaal in de war! Moet ik nu met deze voorstelling meespelen of is er in november nóg een? Gister kreeg ik eindelijk een mail met de stukken die we gaan spelen. Stukken die ik misschien wel ooit gehoord heb, maar waar ik geen notaties van heb. Als dat maar goed gaat...

Karaoke en klassieke hofdans uit Java

In de vorige post schreef ik dat de rebab het moeilijkste instrument is binnen het gamelanorkest, niet realiserend dat voor een aantal van mijn lezers nog niet echt duidelijk is hoe een gamelan er uitziet en klinkt. In mijn speurtocht naar een filmpje waarin je een gamelanorkest in actie kunt zien, ben ik op ontelbare videos gestuit en dan vooral van veel niet-Javaanse gamelangroepen.

Ik heb gekozen voor het volgende filmpje, omdat hierin traditionele Javaanse muziek en dans worden uitgevoerd in een heel moderne weergave. Prachtige, en ook zeer kitsche beelden van playbackende zangeressen met een karaoke ondertiteling! Af en toe zie je de dansers en een afwisseling tussen verschillende settings. Het is wel frustrerend dat de rebabspeler helemaal niet in beeld komt. Hieruit blijkt maar weer dat hij evenals de rest van de gamelanspelers geen sterrenstatus heeft. Niet dat ze die ambiëren hoor, dat zit nu eenmaal niet in de Javaanse volksaard.

De toon is altijd in beweging

Wat is Youtube toch een verrijking in ons leven!! Geen ingewikkelde instructietekst, maar een filmpje dat heel duidelijk laat zien hoe de rebab wordt bespeeld. Fantastisch! Dankzij de UK Gamelan Network.



Zoals je ziet of hoort, houdt ze de tonen goed in beweging. Dit doet ze door af en toe de haren van de strijkstok strakker te trekken en door de mooie versieringen die ze met haar linkerhand maakt. Ze schakelt ook nog eens moeiteloos over van de ene naar de andere modus. De Indonesische toonschalen (slendro of pelog) van een gamelan vallen soms net tussen die van de westerse toonschaal. En kunnen in onze westerse oren behoorlijk vals klinken. Rebab spelen betekent puur op je gehoor spelen, omdat de hals geen frets heeft zoals bij de gitaar. Bovendien heeft elke gamelan een eigen stemming. Je zult het met me eens moeten zijn: de rebab is het moeilijkste instrument binnen het gamelanorkest!

De rebab is een schaalspiesluit

Wat? Een schaalspiesluit? Ja jaa, de rebab is een luit gemaakt van een uitgeholde schaal en een lange stok die erdoorheen steekt. Je kunt ook zeggen dat het een samengestelde chordofoon is. Zo staat de rebab gespecificeerd in het classificatiesysteem van Hornbostel en Sachs.
Okee, okee, de rebab is gewoon een vedel die je verticaal voor je houdt en met een strijkstok bespeel je de twee snaren. Eigenlijk zijn deze snaren één lange koperen draad die van de ene stemschroef naar de andere gaat via een pinnetje onder de klankkast. Erg onhandig! Want als de linker- of rechtersnaar breekt - en dat gebeurt regelmatig - moet je die hele draad vervangen...

Ik heb wat mooie foto's gevonden van stukken rebab. Bron: National Music Museum van de Universiteit van Dakota. Deze rebab lijkt bovendien sprekend op die van mij. Alleen begrijp ik niet goed waarom die brug zo laag zit.

Dit is de klankkast:                                                     

Klik op 'meer lezen' waar nog meer foto's staan.

Ik speel rebab

Nee, geen kebab, want dat kun je eten. Ik speel rrrrebab, een strijkinstrument dat bij een Midden-Javaans gamelan hoort. In deze blog zul je meer en meer te weten komen over dit eigenaardige instrument. Maar laat ik eerst vertellen hoe ik er bij ben gekomen om Indonesische hofmuziek te spelen.


Hoe het allemaal is begonnen
Tijdens mijn studie Muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam kregen wij in het eerste jaar (1994) practicum van gamelan-specialist Ernst Heins. In het Tropenmuseum in Amsterdam stonden twee gamelanorkesten opgesteld: een simpele pelog-gamelan in het donkere kamertje waar meestal films worden vertoond en de majestueuze slendro-gamelan op een prachtige centrale plek; pelog en slendro zijn verschillende toonschalen. Tegenwoordig staan de bronzen instrumenten die deel uit maken van het orkest -zoals de gongs, de ketels en de staafklanken- helaas in het depot, maar dit even terzijde. Na de allereerste practicumles mocht ik al meteen door naar de gevorderde avondgroep. Op één dag twéé keer gamelanspelen en 's nacht hoorde ik ook nog de kerkklokken luiden! Die hoorde ik natuurlijk wel vaker, maar dit keer klonk het anders... een beetje als een gamelan...

Les van een Javaanse jongen
In de loop van de cursus haalde Heins een professionele gamelanspeler uit Yogyakarta naar Nederland: mas Raharja, de zoon van de legendarische meester pak Suhardi. Mas Raharja is gekomen om ...